Bronnenlijst

Pagina's met bronnen

Ontwerp je eigen...

Opzoeken in boeken: draaien maar aan dat wieleken!

  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2019). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee. 
  • De ervaringen uit het project 'De Boekenhouder', medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Speciale dank aan Innerwheel Club Dendervallei (https://www.innerwheel.be/nl/club/dendervallei) voor het schenken van prachtige boekenpakketten waarmee de deelnemende kleuteronderwijzeressen nog enthousiaster aan de slag konden om rijke, functionele activiteiten aan te bieden in hun kleuterklas.
  • De Koning, B.B. & van der Schoot, M. (2013). Becoming part of the story! Refueling the interest in visualization strategies for reading comprehension. In Educational Psychology Review, 25 (2), 261-287. 
  • Leerplannen basisonderwijs GO! Pro. GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap, https://pro.g-o.be/pedagogische-begeleiding-leerplannen-nascholing/leerplannen/leerplannen-bao, geconsulteerd oktober 2019. 
  • Leerplannen basisonderwijs OVSG. OVSG vzw, Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten, https://www.ovsg.be/leerplannen/basisonderwijs, geconsulteerd oktober 2019. 
  • Maes, J. (2017). De leraar die de wolken meet. Een pleidooi voor kunsteducatie. Tielt: Uitgeverij Lannoo nv. 
  • Onderwijsdoelen basisonderwijs via Onderwijsdoelen.be, de officiële website van de Vlaamse overheid, uitgegeven door Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenenonderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen (AHOVOKS)https://onderwijsdoelen.be/ , geconsulteerd oktober 2019. 
  • Patty Roos over het belang van informatieve boeken in de klas (Meer Taal, jrg.2 nr.1, 2014, p.22-23). In deze column, verschenen in het tijdschrift 'Meer Taal' (nummer 1, jaargang 2, 2014), kan je lezen over het gebruik van informatieve boeken in de klas en het effect daarvan op kinderen. 
  • Van Wichelen, R. (2019). Beeldtaalontwikkeling. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee. 
  • Zin in leren! Zin in leven! (Zill). Leerplan Katholiek Onderwijs Vlaanderen, https://zill.katholiekonderwijs.vlaanderen/#!/, geconsulteerd oktober 2019. 

Lulu loves stories … and so do we!

Op onderzoek in de boekenhoek

Observatieschema Boekenhoek in- en uitzicht

Dit observatieschema werd opgesteld in het kader van het project ‘De Boekenhouder’, lerarenopleiding Odisee Aalst en Brussel, gefinancierd door de stad Aalst. Met medewerking van alle Boekenhouders, zie Over De Boekenhouder, De Boekenhouders – medewerkers.

  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2019). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.
  • Leysen, A. (2002). Over de kracht van het voorgelezen woord: een pleidooi voor voorlezen in 13 argumenten en 11 werkvormen. In: M. Colpin e.a. (red.), Leesrijk school-en klasklimaat: een schat aan le(e)sideeën voor het basisonderwijs. Antwerpen: Garant.
  • De ervaringen uit en de feedback, feed-up en feed-forward op het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Foto: sfeerbeeld uit de klas van juf Heidi (3KK, DvM Aalst, 2019).
  • Uitzicht Boekenhoek:
    • 1ste criterium overgenomen en vertaald uit Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “12. Organization of Book Area”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.24. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.
    • 3de criterium overgenomen, vertaald en aangepast aan de Vlaamse situatie uit Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “12. Organization of Book Area”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.24. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.
    • 4de criterium overgenomen en vertaald uit Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “12. Organization of Book Area”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.24. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.
  • Inrichting Boekenhoek:
    • 4de criterium overgenomen en vertaald uit Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “12. Organization of Book Area”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.24. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.

Observatieschema Boeken in alle hoeken

Dit observatieschema werd opgesteld in het kader van het project ‘De Boekenhouder’, lerarenopleiding Odisee Aalst en Brussel, gefinancierd door de stad Aalst. Met medewerking van alle Boekenhouders, zie Over De Boekenhouder, De Boekenhouders – medewerkers.

  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2019). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.
  • De ervaringen uit en de feedback, feed-up en feed-forward op het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Foto: sfeerbeeld uit de klas van juf Dina (3KK, De Nieuwe Arend Aalst, 2019).
  • Criteria 4, 6, 8 overgenomen, vertaald en aangepast aan de Vlaamse situatie uit Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “14. Books for Learning” & “15. Approaches to Book Reading”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.28. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.

De boekenhoek is best een duidelijk afgelijnde, aparte hoek: twee voorbeelden

  • Beelden uit de klassen van:
    • juf Ellen, ‘voor’  november 2018 (foto 1), ‘na’ september 2019 (foto’s 2 t.e.m. 5).  2de kleuterklas, De Notelaar, Aalst.
    • juf Heidi, ‘voor’ november 2018 (foto’s 6 en 7), ‘na’ juni 2019 (foto’s 8 en 9). 3de kleuterklas, DvM, Aalst.
  • De ervaringen uit het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Smith, M. W., Brady, J. P. & Anastasopoulos, L. (2008). “12. Organization of Book Area”. In Early Language & Literacy Classroom Observation: Pre-K Tool (ELLCO). P.24. Baltimore, MD: Paul H. Brookes, Inc. Stanovich.
  • Loman, J. (2010). Bonte hoeken en prikkelende boeken - Werken met prentenboeken bij peuters en jongste kleuters, door Jozefien Loman, CTO-medewerker in n Nieuwsbrief TAAL & ONDERWIJS juni 2010.
  • Loeve, D. (2007). Van beginnende geletterdheid tot lezen. Ideeënboek voor groep 1, 2 en 3. Drunen, Delubas, pp. 179-185.
  • F. Janssen-Vos, F., B. Pompert, B., & H. Vink, H. (1997). Naar lezen, schrijven en rekenen. Asse, Van Gorcum, (3° ed.), pp.122-127.
  • Centrum voor Taal & Onderwijs. De boekenhoek – enkele ideeën en tips. KULeuven (http://www.cteno.be).
  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2018). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.

Zes verrassende voorleestips voor de kleuterklas

Vijf tips voor krachtige voorleesmomenten met meertalige kleuters

  • Grøver, V., Rydland, V., Gustafsson, J.-E., & Snow, C.  (2020). Shared book reading in preschool supports bilingual children’s second language learning: A cluster-randomized trial. To appear in Child Development.
  • Hadley, E. B., & Dickinson, D. K. (2019). Cues for word-learning during shared book-reading and guided play in preschool. Journal of child language, 46(6), 1202-1227.
  • Zipoli, R. P., Jr., Coyne, M. D., & McCoach, D. B. (2011). Enhancing Vocabulary Intervention for Kindergarten Students: Strategic Integration of Semantically Related and Embedded Word Review. Remedial and Special Education, 32(2), 131-143.
  • Centrale foto: overgenomen van https://kleutergewijs.wordpress.com/2017/08/23/verrassende-en-confronterende-voorleestips-voor-de-kleuterklas/. Overgenomen maart 2020.
  • Door Helena Taelman, Onderzoeker en blogger op Kleutergewijs.be, docent taal Educatieve Bachelor Kleuteronderwijs - Odisee, de co-hogeschool (campus Aalst).
  • Je vindt deze tips ook op Kleutergewijs.be, de blog over innovatie en onderzoek in kleuteronderwijs, in het bericht 5 tips voor krachtige voorleesmomenten met meertalige kleuters: https://kleutergewijs.wordpress.com/2017/08/23/verrassende-en-confronterende-voorleestips-voor-de-kleuterklas/  (februari 2020).
  • Meer informatie over de Equality & Inclusion Conference (Utrecht, 2019): https://equality-inclusion.com/

Preteaching bij het voorlezen: vijf alternatieve vormen

  • Door Helena Taelman, Onderzoeker en blogger op Kleutergewijs.be, docent taal Educatieve Bachelor Kleuteronderwijs - Odisee, de co-hogeschool (campus Aalst).
  • Met dank aan collega’s Thijs Eeckhout (STEM-expert) en Marlies Algoet (taalexpert) en de leerkrachten van het STEM op taal-project.
  • Je vindt deze tips ook op Kleutergewijs.be, de blog over innovatie en onderzoek in kleuteronderwijs, in het bericht Vijf alternatieve vormen van preteaching: https://kleutergewijs.wordpress.com/2019/05/22/5-alternatieve-vormen-van-preteaching/ (mei 2019).
  • Centrale afbeelding: uit Izzy Gizmo (Pip Jones & Sara Ogilvie).
  • Kaefer, T., Neuman, S. B., & Pinkham, A. M. (2015). Pre-existing background knowledge influences socioeconomic differences in preschoolers’ word learning and comprehensionReading Psychology36(3), 203-231.
  • Kirschner, P.A., Claessens, L. & Raaijmakers, S. (2018). Op de schouders van reuzen. Inspirerende inzichten uit de cognitieve psychologie voor leerkrachten. Ten Brink Uitgevers.
  • Shanahan, T., Callison, K., Carriere, C., Duke, N. K., Pearson, P. D., Schatschneider, C., & Torgesen, J. (2010). Improving reading comprehension in kindergarten through 3rd grade: A practice guide (NCEE 2010-4038). Washington, DC: National Center for Education Evaluation and Regional Assistance, Institute of Education Sciences, U.S. Department of Education. Retrieved from whatworks.ed.gov/publications/practiceguides.
  • Teepe, R. C., Molenaar, I., Oostdam, R., Fukkink, R., & Verhoeven, L. (2019). Helping parents enhance vocabulary development in preschool children: Effects of a family literacy programEarly Childhood Research Quarterly48, 226-236.
  • Neuman, S. & Wright, T. (2013). All about words. Teachers college press.
  • Meer informatie over het project STEM op taal: https://www.odisee.be/nl/stemoptaal
  • Meer informatie over de boekenladder van Neuman & Wright (2013): https://frisonderwijsnederlands.files.wordpress.com/2016/07/fons_1_2_taelman.pdf
  • Meer informatie over het taalstimuleringsprogramma VVE Thuis: http://www.taalbegintthuis.nl/vve-thuis/

Wiskundige initiatie … vanuit een prentenboek!

Observatieschema Organisatie, planning en begeleiding boekenhoek

Dit observatieschema werd opgesteld in het kader van het project ‘De Boekenhouder’, lerarenopleiding Odisee Aalst en Brussel, gefinancierd door de stad Aalst. Met medewerking van alle Boekenhouders, zie Over De Boekenhouder, De Boekenhouders – medewerkers.

  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2019). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.
  • De ervaringen uit en de feedback, feed-up en feed-forward op het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Foto: sfeerbeeld uit de klas van juf Kristine (2KK, DvM Aalst, 2019).

‘De Ruimte’ – drie uiteenlopende activiteiten in de boekenhoek! In de juiste volgorde leggen, opzoeken & vergelijken, genieten

Nieuwe (heldhaftige) boeken in de klas! Over de introductie van nieuwe boeken in de kleuterklas

  • Tip van juf Heidi, 3de kleuterklas, 2019, DvM Aalst.
  • De ervaringen uit het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Speciale dank aan Innerwheel Club Dendervallei (https://www.innerwheel.be/nl/club/dendervallei) voor het schenken van prachtige boekenpakketten waarmee de deelnemende kleuteronderwijzeressen nog enthousiaster aan de slag konden om rijke, functionele activiteiten aan te bieden in hun kleuterklas.

Puzzel de boekenkaft ineen! Door te puzzelen de leesmotivatie van kleuters aanwakkeren

Boekpromotie: snuffelen aan nieuwe heldhaftige boeken in alle hoeken – deel 1

Kleine ingrepen in de boekenhoek, grote gevolgen voor de leesmotivatie

  • Beelden uit de klassen van:
    • juf Ellen, juni 2019, 2de kleuterklas, De Notelaar, Aalst.
    • juf Heidi, juni 2019, 3de kleuterklas, DvM, Aalst.
    • juf Kristine, mei 2019, 2de kleuterklas, DvM, Aalst.
    • juf Dina, november 2019, 3de kleuterklas, De Nieuwe Arend, Aalst.
  • De ervaringen uit het project ‘De Boekenhouder’, medewerkers zie Over De Boekenhouder, Boekenhouders: medewerkers project.
  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2018). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.

De boekenhoek verrijken zoals de andere hoeken van de klas: voorbeeld in het thema ‘het bos’

  • Beelden: Astrid Vrydag, mei 2018, opdracht eerste opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel. Stageschool Kleuterschool Ter Dreef, Merchtem.
  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2018). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.

De boekenhoek afschermen: enkele voorbeelden

Beelden:

  • Britt Vanden Abeele, stage jongste kleuter, november 2018, tweede opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel.
  • Britt Vanden Abeele, Lobke Marcelis, Marie De Pauw, onbekend;  mei 2018, opdracht eerste opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel.
  • Tine Van den Block, april 2019, tweede opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel.

De boekenhoek verrijken zoals de andere hoeken van de klas: twee voorbeelden in het thema ‘zomer aan zee’

  • Beelden:
    • Marthe Mergan, mei 2017, opdracht eerste opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel.
    • Rani Van Holder, mei 2018, opdracht eerste opleidingsfase Educatieve Bachelor in het Onderwijs: Kleuteronderwijs, Odisee campus Brussel. Stageschool GBS De Knipoog (Sint-Jans-Molenbeek). Mentor Ebru Bektas.
  • Algoet, M., Vanoosthuyze, S., & Verbruggen, J. (2018). Aan de slag met prentenboeken en boekmaterialen in de kleuterklas. Onuitgegeven cursus, Brussel: Odisee.

Hoe krijg je de kleuters in de boekenhoek? Enkele zegezekere marketingstrategieën

Boekpromotie: Snuffelen aan nieuwe heldhaftige boeken in alle hoeken – deel 2